Een bijbel uit 1775 in de USA

Een bijbel uit 1785 tweehonderd jaar later in de USA?
In de Geneanet-stamboom van Robert F. Wambach staat bij Hendrik (1883) over diens pleegzoon John vermeld:

 On 6/13/96, I visited John Van Haneghan, the adopted son of Henry and Barbara Romeis 
 He had an old bilble, printed in the Dutch language and dated around 1785 
 The bible had the notation written in it: Hendrik Van Henehan, Geboren ___ 30th Juli 1858, Died 1924? (Not sure of date) 
 This person would probably have been Henry's father (RFW) 

Overlijdensjaar 1924?
Het vraagteken bij het overlijdensjaar 1924 kan weg
Hendrik van Hanegem werd 30 juli 1858 te Cadzand geboren, emigreerde met zijn gezin in 1902 en overleed 16 februari 1924 te Rochester USA als Henry Van Haneghan
Hun zoon Henry (Hendrik, Cadzand 1883) trouwde met Barbara Romeis
John was een kleinzoon van Henry en Barbara en werd door hen geadopteerd

1924

 New York, State Death index, 1880-1956 
 Hendrik van Hanegem, Cadzand 30.07.1858 - Henry van Haneghan, Rochester 16.02.1924 

Drukjaar 1785?
De vermelding van drukjaar 1785 roept in eerste instantie grote vraagtekens op. Is dat geen omdraaiing van cijfers en moet het misschien 1875 zijn??
Immers in 1785 was de familie "Van Anegem" nog rooms-katholiek en dus bijbelloos. Henry (1858) trouwde in 1882 en emigreerde in 1902 dus 1875 ligt meer voor de hand
Inmiddels is bekend dat de bijbel nog in familiebezit is, in zéér goede professionele handen, en dat het precieze drukjaar 1775 is

1973

 ter illustratie een hedendaagse Nieuwe Vertaling, uitgave Het Nederlandsch Bijbelgenootschap, drukjaar onbekend 
 in 1973 uitgereikt aan een naamgenoot bij het verlaten van de Zondagschool, bemerk de karakteristieke spellingstwijfel in de achternaam 

Wanneer is de bijbel uitgereikt?
Het is onzeker wanneer en waar de bijbel de familie is binnengekomen, mogelijk bij huwelijk van Andreas Hubertus in 1795, Jannis in 1822, Hendrik in 1846, of Hendrik in 1882
Daartoe is meer info nodig vanuit de USA over de bijbel zelf (welke uitgever?) én vanuit de toenmalige uitgevende kerken (Cadzand en Retranchement: welke uitgevers?)

De Jannis-tak in Cadzand
Hendrik (1822-1886), getrouwd met Dina van den Ameele, was 4e generatie, zoon van Jannis en kleinzoon van Andreas Hubertus
Hij overleed op 18.02.1886 63 jaar oud, Dina 15.01.1887 61 jaar oud, ongetrouwde zoon Izaak volgde 4 dagen later 22 jaar oud
In februari 1887 stond hun huis, schuur en erf in Cadzand te koop
De gezinnen van 6 van hun kinderen emigreerden tussen 1892 en 1911, waaronder Hendrik (1858) die z'n bijbel uit 1775 meenam
2 kinderen waren reeds eerder overleden, Adriana (1846, getrouwd met Jacobus de Wolf) bleef in Cadzand
De zoon Hendrik 1858 overleed in 1924
De kleinzoon Hendrik 1883 trouwde in 1906 met Barbara Romeis en was op 35-jarige leeftijd, in 1917, nog dienstplichtig soldaat voor de USA
Barbara's zuster Mary Louise was getrouwd met Matthew Wambach, nonkel van Robert Francis Wambach (1933-2011) die het verhaal van John's bijbel optekende

1887

 Advertentie in De Zeeuw. Christelijk-historisch nieuwsblad voor Zeeland, 22 februari 1887 
 Het leegstaande huisje van Hendrik 1822 stond ergens in de polder ten zuiden van het dorp (kadastrale kaart 1832 sectie D, de dijk is D57bis
 Vermoedelijke locatie: ter hoogte van het landarbeidershuisje Ringdijk Zuid 14 
  

D57bis

Kadaster in 1832: D57bis, de huidige Ringdijk Zuid 

De reis van de bijbel
De bijbel ging in 1902 met Henry (1858) mee op de s.s. Rijndam bij zijn emigratie vanuit Cadzand naar de USA
Waarschijnlijk via Marion (1908) belandde de bijbel bij John Clarence (1924-1997); Robert F. Wambach tekende in 1996 het verhaal op voor Geneanet
De bijbel is nog steeds in familiebezit en in goede professionele handen

1909

 ter illustratie een andere protestantse bijbel, drukjaar 1894 
 voor Sara van Houte, geboren in 1883 en in 1910 gehuwd met Izaak van Hanegem 
 Zij was een plaats- en jaargenoot van Henry's zoon Hendrik (1883) uit Cadzand 
 de Van Houtes stammen af van Frans-Vlaamse hugenoten uit Offekerque nabij Calais 
 de hugenotencultuur was ook de verklaring voor de vele Franse woorden als astrant, frenze etc. 
 in het West Zeeuws-Vlaamse dialect van de oude Van Hanegems 

       

www.huinegem.be