Incident in Krokegem

Incident te Krokegem
Henricus van Huynegem werd in 1722 geboren te Asse, verhuisde in z'n eentje naar Sluis en overleed in 1775 als Henricus van Haenegem
Op zoek naar de beweegredenen van deze opmerkelijke verhuizing, stuit je op het Archief van de Schepenbank van Asse
Henricus woonde in een welvarende streek van vruchtbare landbouwgronden met Asse in een vredige en welvarende periode (Historiek ontstaan Asse)
Hij was oudste zoon, niet getrouwd en gewoon Rooms-Katholiek, dus er was geen protestants geloof om voor te vluchten
Merkwaardig is dat hij, hoewel wonend op het toenmalige eiland van Cadzand, is overleden in het hospitaal van Brugge
Ook opvallend is het beroep in 1811 van zijn in 1765 geboren zoon: herbergier, hetgeen niet past in het doorsnee-profiel van "een arme landarbeider van de zandgronden"
Een incident in 1749 te Krokegem was voor Henricus wellicht de aanleiding om toch uit Asse te vertrekken. Zijn verhuizing is anders niet goed verklaarbaar.

Archief van de schepenbank van Asse
De schepenbank van Asse was gevestigd in het gebouw dat nu het Oud Gasthuis is
De schepenbank verzorgde in die tijd het plaatselijk bestuur en rechtbank
Bert Tops heeft het Archief van de schepenbank van Asse ontsloten. Ook de beschrijving van het archief staat online

't oud Passantenhuis op de binnenplaats van het Oud Gasthuis annex Schepenbank met muurankers uit 1727

deze vleugel is door Joris Spanhove beschreven in Ascania 1974, 74-87

Incident te Krokegem 1749
Document nummer 684 van het archief is getiteld:
"De hoofddrossaard tegen Gillis de Smedt zn Gillis te Krokegem: slagen en verwondingen aan Hendrik van Huijneghem op de openbare weg. 1749-1750
94-684 1 katern, erg beschadigd"

Henricus was de oudste zoon en niet gehuwd. Waarom vertrok hij uit Asse?
Opvallend is het grote aantal Van Huynegems dat in de gezochte periode in het archief van de schepenbank voorkomt
Het betreft hoofdzakelijk zakelijke geschillen, dus armoede was voor de familie Van Huynegem geen reden om te vertrekken
De familie van Huynegem incl. Henricus was rooms-katholiek, dus er was ook geen sprake van een protestants geloof
Mogelijk was een incident te Krokegem, na de St. Hubertusviering van 3 november 1749, voor Henricus persoonlijk de aanleiding om uit Asse te vertrekken

fragment uit het dossier van de schepenrechtbank in Asse

Krokegem is een buurdorp dat tegenwoordig is vastgebouwd aan de kern van Asse
Het document is door de Koninklijke Heemkundige Kring van Asse ontsloten:

Hier staat te lezen dat het ging om een soort dispuut(ruzie) tussen 2 jeugdige mannen
Hendrik werd ernstig afgetuigd door een man met stok en werd ook nog gebeten door diens hond
Het slachtoffer woonde op de grens met Mazenzele, nu deelgemeente van Opwijk
De onenigheden ontstonden na een Hubertusviering te Asse-ter-Heide,
Hendrik ging hulp halen bij bekenden te Mazenzele en nadien werd hij dus toegetakeld zoals hiervoor aangehaald
De verwondingen waren vrij erg, er kwam ook in het verslag een getuigenis van een chirurgijn uit het naburige Opwijk, met name Dr. Maroten!
Het is een vrij ernstig beschadigd document, oorspronkelijk was het in twee gevouwen. Na slechte bewaring op de kerk van Asse is er een grootdeel bovenaan de bladzijden verdwenen, zeg maar verpulverd, hierdoor kan met ongeveer 3/5 van het blad lezen
Het is in vrij groot schrift geschreven, dus wat overbleef is goed leesbaar
Waarom dat groot schrift? Je moet weten in die periode werden de griffiers betaald per volgeschreven bladzijde!
Mogelijk betreft het "de Hendrik" die aan de oorsprong ligt van de stamboom

het Oud Gasthuis in Asse, aan het begin van de Huinegem

niet alleen oud gasthuis maar ook voormalige schepenrechtbank

Wie was Gillis de Smedt?
Het betreft vrijwel zeker Egidius (Gillis) de Smedt, geboren 9 juni 1722 zoon van Egidius de Smedt en Maria 't Sas
Hij was de vijfde grootste boer van Asse's deelgemeente Krokegem (Bron: De grootste boeren in Asse in 1794, Jaak Ockeley in Ascania 2010-2, p. 45-48)

Wie was Hendrik van Huijnegem?
Ten tijde van het incident in 1749 woonden er minimaal vijf en mogelijk zelfs acht personen met de naam Hendrik van Huynegem in Groot Asse
Het slachtoffer woonde vlakbij het buurdorp Mazenzele (gemeente Opwijk) en had er bekenden wonen
In onderstaande lijst hadden Hendrik nummer 3 en 7 een link met Mazenzele: 3 was er in 1754 getrouwd en 7 z'n familie kwam er vandaan:
Nummer 7 (die van de verhuizing naar Sluis) was de jongste, niet getrouwd en dus het meest "jeugdig" van de zes
Nummer 4 is ook kansrijk, gezien zijn leeftijd en vermoedelijke woonplaats Krokegem, nabij Mazenzele

Van nummer 2 en 4 is de plaats en datum van overlijden niet gekend en die van nummer 1 is ook niet zeker, zie dossier 64. Overlijden Henricus

1 62j 03-02-1687 geboren te Asse, zoon van Catharina de Meester en Egidius uit de Asse-tak
   Hij was in 1749 eigenlijk te oud om aan de beschrijving te voldoen, als hij toen nog leefde. De geboorteakte vermeldt geen bijzonderheden
   Hij is mogelijk 25.11.1730 te Asse overleden, hoewel hij voor zover bekend niet getrouwd was
   Hij was de oom van nummer 4. Ook 3 was een ver familielid uit Asse

2 40j 30.03.1708 geboren te Kobbegem, zoon van Judocus en Catharina Schockaert, overlijdensdatum onbekend
   Meer gegevens ontbreken. De parochieregisters van Kobbegem tussen 1723 en 1747 lijken niet bestaand of ontoegankelijk
   Met zijn 40 jaar was hij in 1749 eigenlijk niet echt "jeugdig" meer te noemen
   Er zijn geen aanwijzingen dat hij naar Asse is getrokken en op 25.11.1730 als weduwnaar overleden, zie dossier 64

3 37j 21-03-1712 geboren te Mazenzele, zoon van Anna Maria Lefebure en Stephanus uit de Asse-tak
Hij is op 19.10.1734 gehuwd met Anna Maria van Volxem, overleden 26-06-1784 in Asse
Hij was in 1749 37 jaar oud en 15 jaar getrouwd, dus minder "jeugdig"

4 32j 18-05-1715 geboren te Asse, zoon van Guilielmus en Gertrudis de Boetselier
   Hij woonde mogelijk omgeving Krokegem en zijn vader noemde Guilielmus (Guillam)
   Archiefstuk 4157 van de schepenbank bevat een procesdossier:
   "Jan de Proest te Asse tegen Guillam van Huyneghem zn Gillis te Krokegem: betaling van snoeihout. 1734-1735"

5 32j 29-08-1717 geboren te Asse, zoon van Petronilla Hesselens en Guilielmus uit de Mazenzele-tak, 23.12.1754 te Mazenzele getrouwd met Catharina Goossens, overleden 20-03-1762
Zijn grootvader Henricus 1642 woonde in 1727 op een boerderij op de grens van Mazenzele. In 1733 kwam er echter een kleindochter in te wonen
Mogelijk woonde hij in 1749 in de buurt van Mazenzele

6 29j 01.04.1720 geboren te Asse, zoon van Laurentius en Johanna Suys, op 04.02.1757 te Kobbegem getrouwd met Johanna Maria de Roy en daar 10.09.1794 overleden

7 27j 03-11-1722 geboren te Asse zoon van Guilielmus en Anna de Baerdemacker, gehuwd voor 1756 omgeving Sluis, overleden 31-08-1775 in Brugge
   Z'n vader was van Mazenzele. Hij was de op één na jongste van de zeven naamgenoten. Het jagersfeest St.Hubertus op 3 november was tevens zijn verjaardag
   Hij was oudste zoon en niet getrouwd
   Het incident te Krokegem was voor hem mogelijk de aanleiding om uit Asse te vertrekken. Zijn merkwaardige verhuizing is anders niet goed verklaarbaar.

8 20j circa 1728 geboren te Kobbegem, zoon van Michael en Anna Barbara Stockx
Hij is 02.02.1762 getrouwd met Maria Anna Van Buggenhout (Wemmel 03.02.1737) en in Mollem gaan wonen. Hij is 26.10.1802 overleden te Brussegem

De bevolking van Asse in 1733
In 1733 stelde pastoor Egidius de Witte de status animarum van zijn parochie op

de wijken en secties van Asse uit de status animarum van 1733

verzameld door pastoor Egidius De Witte

gepubliceerd in HK Ascania door Joris Spanhove msc

Sluis 1749
Wanneer Henricus van Huynegem precies in Sluis neerstreek, is niet zeker
Hij zal niet meer zijn vermeld in het bevolkingsoverzicht uit 1758 van pastoor Henricus Ignatius Ringlier (Bevolkingsstatistieken in de gemeente Asse (Jaak Ockeley in Ascania)
Want zeker is dat in augustus 1756 een kind "Van Innegem" van Henricus en Isabella Meulemeester is "geboren onder Nieuwvliet en wonende in de Prins Willem Polder"
Dit was de Generale Prins Willem Polder 2e deel, de grote polder tussen Oostburg en Schoondijke die nog lang na de inpoldering in 1652 veel Vlaamse landarbeiders aantrok
In 1759 is te Sluis gedoopt Maria Christina van Haenegem, dochter van Isabella Meulemeester uit Watervliet en Henricus uit "Assenede"

Pastoor in bezet gebied
Assenede?
Het zal voor pastoor Dingeman Sagers in 1759 de eerste kennismaking zijn geweest met de familie en er zal geen uitgebreide "briefing" hebben plaatsgevonden
De familie woonde immers in door protestanten bezet gebied, zoals blijkt uit onderstaand artikel in het tijdschrift Appeltjes van het Meetjesland:

Pastoor Dingeman Sagers werkzaam in het Land van Cadzand

Bron: Appeltjes van het Meetjesland, 20-1969, p.56

De pastoor kende natuurlijk Watervliet en dacht bij het horen van de naam Asse gelijk aan het bij Watervliet gelegen Assenede
Daardoor werden niet alleen de familienaam en de leeftijden maar ook de geboorteplaats van de vader verkeerdelijk opgeschreven
Assenede ligt 32 km van Sluis of 6,5 uur gaans zoals men dat toen noemde. Asse is een heel eind verder, ca 85 km oftewel ruim 17 uur gaans

fragment uit een landkaart van Hattinga, opgemaakt in 1745

links de stad Sluis en het retranchement Cadsandria aan de oever van de zeearm 't Zwin

linksboven Nieuwvliet en tussen Oostburg en Schoondijke de Generale Prins Willem Polder 2e deel

centraal rechts Watervliet en helemaal rechtsonder Assenede

Naschrift
St Hubertus viel toen op een maandag

Dossier 82: mysterieuze Van Huynegem huwelijksakte te Asse in mei 1754 met drie huwelijksgetuigen:

Joannes van Overloop de koster van Asse, Guilielmus de vader én Henricus de broer van de bruid?, die van Sluis geboren in 1722?

Waarschijnlijk heeft invaller-pastoor Petrus Dauwens het woordje "nominé" ("namens") vergeten en is dat niet opgemerkt door "attestor" pastoor Ringlier