| café Breskens, Rijselstraat 160, Torhout nabij de wijk Breskens en de Breskensstraat |
| foto van Pol Vanneste 01.01.2007 op de site van Agentschap Onroerend Erfgoed |
| café Breskens, Rijselstraat 160, Torhout nabij de wijk Breskens en de Breskensstraat |
| foto van Pol Vanneste 01.01.2007 op de site van Agentschap Onroerend Erfgoed |
Naamgenoten in de kustvlakte
Abeele (bij Poperinge) - Groot-Abeele (bij Oost-Souburg)
Berg-op-Zoom (bij Torhout) - Bergen op Zoom (Nl)
Beveren (IJzer) - Beveren (bij Roeselare) - Bevere (bij Oudenaarde)
Breskens (Torhout) - Breskens (gem. Sluis)
Casantstraat en Casantwijk te Meulebeke - Cadzand-Boonen variant op een industrieterrein bij Roeselare - Cadzand (gem. Sluis)
De Groe (Groede, gem. Sluis) - De Groe (vliedberg, buurtschap en watergang bij Kloetinge, Zld)
Driewegen (dorp bij Biervliet) - Driewegen (dorp bij Terneuzen) - Driewegen (dorp op Zuid-Beveland)
liggen hemelsbreed in een driehoek van 10x10x10 km op vroeger afzonderlijke eilanden
Eede (waterloop bij Aardenburg, gem. Sluis) - Eede (waterloop bij Ritthem op Walcheren)
Greveninge (Gravelines bij Duinkerke) en Greveninge (bij Sint-Anna-ter-Muiden, gem. Sluis)
Knokke (W van Diksmuide) - Knokke (verdwenen plaats ten O. van Nieuwpoort, vermeld in de 13e en de 14e eeuw) - Knokke (Oostkust)
Koksijde (Westkust) - Coxyde (Oostkust, bij Oostburg, gem. Sluis)
Koudekerke (Fr., bij Duinkerke) - Koudekerke (bij Heist) - Koudekerke (op het voormalige eiland Wulpen bij Cadzand) - Koudekerke (op het eiland Walcheren)
Middelburg (Vl.) - Middelburg (Walcheren, Zld)
Mikhem (Fr., bij St. Omer) - Mikkem (bij Oostkerke, Brugge)
Oostcappel (Frans grensdorp) - Oostkapelle (Walcheren, Zld)
Oostkerke (Diksmuide) - Oostkerke (Brugge)
Ramskapelle (Veurne) - Ramskapelle (Knokke)
Sasput (Sluis) - Sasputstraat (Ruddervoorde)
verwijzend naar een sluis resp. put gevuld met water
Schore (Diksmuide) - Schore (Kapelle Zld)
Schaapbruggestraat (Roeselare) nabij de Kazandstraat - Schapenbrugge (Knokke-Heist) nabij Cadzand
de gelijkenissen zijn puur toeval, hooguit veroorzaakt doordat het meer voorkomende toponiemen zijn in een wellicht ooit gelijkend landschap
Schoondijkse dijk (Borssele) - Schoondijke (Sluis)
Sint-Laureins (Maldegem, Bel) - Sint Laurens (Middelburg, Ned.)
Vlissinge (Oostrozebeke) - Vlissingbeek (Meulebeke) - Vlissinghe (Oedelem) - Vlesinghe (Booitshoeke) - Vlissinghe (Brugge) - Vlissinghe (Tielt) - Vlissingen (Walcheren, Zld)
Watervliet (bij Veurne) - Watervliet (Meetjesland)
West-Cappel (Fr., bij Oost-Cappel) - Westkapelle (Knokke) - Westkapelle (Walcheren)
Wulpen (bij Veurne) - Wulpen (verdronken eiland bij Cadzand)
De grote Westvlaamse toponymist Karel de Flou noemt het verschijnsel ook in "K. de Flou, Kon. Vl. Ac., Versl. Med., 1925, blz. 138."
| een bewoner van de Sasputstraat te Ruddervoorde, omstreeks 2000 |
Verklaring
- eenzelfde landschap, bron voor het toponiem (bv. Driewegen, Eede)
Bij de diverse Vlissinges lijkt er ooit sprake te zijn geweest van eenzelfde bepaald soort moeras ("Vlies-inge")
- migratie van mensen langsheen de kust: plaatsnaamverhuizing, Ir. J.E. Jozef Delanghe, De oorsprong der Vlaamsche Kustvlakte, Knokke 1939, Hoofdstuk 10 pagina 130:
colonisten uit hun voormalige woonstreek niet enkel taal en zeden maar ook plaatsnamen mede verhuizen
Bij Breskens, Middelburg en Watervliet is de verklaring van Delanghe ("plaatsnaamverhuizing") door historici bewezen
Voor Cadzand is dit niet uitgesloten, aangezien de gekende theorieëen erg gekunsteld klinken en plaatselijke relevantie missen:
- de officiële verklaring: "verbastering van het Hollandse Kade-zand", verwijzend naar de kleine dijkjes rond het dorp, "kaden"
- de verklaring van Peter de Lijser in zijn boek Van Badhuis tot Boulevard: "verbastering van het Franse Quatre-cent" voor de Vierhonderdpolder, vlakbij het dorp
- bij Meulebeke gaat terug op de Kazandmeersen en de historische hoeve "het Casant"
De Kasant (in de velden) bij Roeselare staat niet in de "Toponymie van Roeselare" van Désiré Denys
Een kleiner toponymieboekje (ingezien op een rommelmarkt) over Roeselaarse straatnamen gaat niet verder terug dan de jaren 1800 en verklaart kazand als iets afwijkends (vrij vertaald)
O.a. de website Molenecho's heeft een andere verklaring, ouder en dus beter:
De eerste herberg 't Casant was nabij een stuk land, genaamd 't Caeslant (1614). Waarschijnlijk is de naam "kazand" afgeleid van "Caeslant"
Hoe het ook zij, op de bekende Ferrariskaart van 1777 staat bij Roeselare het gehucht Kasant en er is een bijna-naamgenoot in Meulebeke, eveneens in het binnenland
- de vele -kapelles en -kerken in de kuststreek zijn ontstaan in een periode van gelijktijdige kerstening en inpolderingen
de diverse Koudekerkes, Oostcapelles en Oostkerkes spreken voor zich, Sint Laure(i)ns idem
de naam Westkapelle (bij Knokke) daarentegen komt van Waaskapelle (op slikgrond)
Bij de overige namen is de herkomst onbekend en de overeenkomst wellicht gewoon dom toeval maar het blijft grappig, die naamgelijkenissen
| La Flandre, Étude Géographique de la plaine flamande en France, Belgique et Hollande, 1909, p162 |
Oppassen met verklaringen!
Op de kaart loopt de lijn tussen de twee naamgenoten vaak ZW-NO, maar dat kwam eerder door de zuidwestenwind die immers meestal de fietsrichting bepaalde
Als hobbyist moet je heel erg uitkijken met conclusies te trekken uit hedendaagse naamgelijkenissen, terwijl je de oorspronkelijke vormen vaak niet kent!
Ook gerenommeerde naamkundigen zijn in het verleden soms de mist ingegaan o.a. doordat zij onvoldoende ter plaatse bekend waren
Ook met de Schoondijksedijk in Driewegen (Borsele) is het oppassen:
105. Schoondijkse dijk (de schoondiekse diek).
1800/1866, 1912, Schoondijksche dijk, Paardekooper/kuijper/tn.; I 0-1-1803, Schoondijke sijnde ambagtheeren-
dijk, Raze 2603; 6-2-1863, na 3wegen aan
Schoondijke, LR; 1960, Schoondijke, tn.; 1964, Schoondijksedijk, Adr.
De dijk ligt tegen de Langemairepolder. De oorsprong van de naam ligt zeer waarschijnlijk aan het begin van de
I8e eeuw. De grote boer bij de dijk heette Schoondijke: 1719,1726, Pieter Cornelisse Schoondijke hoff in
Langemaaere, overloper. Naar deze boer gaan, heette aanvankelijk: naar Schoondijke gaan; later dacht men niet
meer aan de persoon, aileen nog aan de dijk: naar Schoondijke. De niet mooie, pleonastische verbinding
Schoondijkse dijk heeft ten onrechte op de kaarten gespookt. De bewijsplaatsen van 1803 en 1863 Iaten immers
zien, dat vroeger de vm. van Schoondijke sprak. Het geldt ook nog voor vandaag. Helaas heeft het adresboek de
naam van de kaarten overgenomen.
(Toponymie van de gemeenten Driewegen-Coudorpe en Ovezande, J. Boonman, 1966)
| Kazandfeesten 2025, in de omgeving van de Kazandstraat te Roeselare |
| Omgeving Kazandstraat omstreeks 2000 |
| Het gehucht ("hameau") Kasant op de Ferrariskaart 1777 |