| Landschap en landbouw in middeleeuws Vlaanderen (1995), Adriaan Verhulst |
| papieren boek over het ontstaan van het Vlaamse landschap en de -gem plaatsnamen |
| Landschap en landbouw in middeleeuws Vlaanderen (1995), Adriaan Verhulst |
| papieren boek over het ontstaan van het Vlaamse landschap en de -gem plaatsnamen |
Plaatsnaam eindigend op -g(h)em
Een naam eindigend op -gem is een Vlaamse plaatsnaam, een toponiem
Zo'n 800 dergelijke plaatsen zijn door invallende Frankische stammen gesticht in westelijk Vlaanderen in de 6e tot de 10e eeuw
Sommige bronnen noemen de 5e tot 7e eeuw, de periode van de grote volksverhuizingen na de ineenstorting van het Romeinse Rijk
Op Wikipedia staan lijstjes van hedendaagse -gem plaatsnamen en -heem namen, echter verre van compleet!
Op een woordenboeksite staat een zeer uitgebreide lijst met oude en nieuwe vormen, mits aanvinken subbetekenissen en citaten
Betekenis van de -ghem namen
Het eerste deel van zo'n -ghem naam was steeds een germaanse of frankische persoonsnaam, het tweede deel "-ghem" betekende "huis"
Oorspronkelijke vorm: [persoonsnaam] + [inga] + [heim], vrij vertaald: Huis van ...
Verbastering
Met de opkomst van christelijke namen raakten deze persoonsnamen in onbruik en kon het grote verbasteren van de plaatsnamen beginnen...
De oorspronkelijke vorm, de germaanse persoonsnaam, is tegenwoordig meestal niet meer te herkennen
Het is een onderwerp van taalkundige studie waarover het laatste woord nog niet gezegd is, echter meestal binnen de besloten wereld van universiteiten
Ligging van de -g(h)em plaatsnamen
Adriaan Verhulst heeft het ontstaan van de -gem plaatsnamen beschreven in zijn boek Landschap en Landbouw in Middeleeuws Vlaanderen, op pagina 118-119
Op Eupedia staat The origins and meaning of Belgian place names met - verre van complete - kaartjes van de verspreiding in Vlaanderen en Wallonië
De -gem plaatsnamen komen grofweg voor ten westen van de lijn Antwerpen-Brussel tot in de Boulonnais bij het Franse Boulogne-sur-mer
Ten oosten van de lijn Antwerpen-Brussel is de g weggevallen of eindigt de naam op -kom
In Frankrijk zijn de -gem-namen geëvolueerd tot -inghem, in Wallonië tot -enghien, in Brussel tot -ghem, in Vlaanderen tot -gem en in Nederland tot -em
| enkele van de ca. 800 plaatsnamen eindigend op -inghem, -ingem, -ghem, -enghien en -gem |
Haneg(h)em
En waar ligt dan Haneg(h)em?
De kennelijk ervan afgeleide familienaam wordt algemeen als Nederlands beschouwd, afkomstig uit Vlaanderen
Frans Debrabandere's Woordenboek van de Familienamen in België en Noord-Frankrijk situeerde de plaats in de provincie Oost- of West-Vlaanderen:
| Een onverklaarde "PlN" oftewel plaats-herkomstnaam (Woordenboek van de familienamen in België en Noord-Frankrijk, 2003) |
| Een niet-gesitueerde PlN (Woordenboek van de familienamen in Zeeland), 2009 |