| detail van overlijdensakte Elisabeth Miné in 1830 |
Vijf scenario's
Er zijn in principe vijf mogelijke verklaringen:
A. WAARSCHIJNLIJK: Voornaamwijziging van Andreas Hubertus (kerk 1765 + 1796) in Hendrik (BS 1797 en volgend)
B. UITGESLOTEN:Gewone hertrouw volgens de regels van Elisabeth Miné met haar schoonbroer Hendrik, na het overlijden van Andreas Hubertus
C. ONWAARSCHIJNLIJK:Zelfde hertrouw, "officieuze erkenning" door de gemeenten van Hendrik als vader, m.u.v. het papieren doopbewijs (Huwelijksbijlagen)
D. ONWAARSCHIJNLIJK:Zelfde hertrouw met kerkelijk "leviraat": het eerste kind Jannis wordt geacht van de overleden broer Andreas Hubertus te zijn geweest
E. UITGESLOTEN:Adoptie van een Henricus door de peetouders Henricus en Elisabeth
Misschien zijn er meer mogelijkheden? mail ze naar geruis AT huinegem.be
Kolommen met de mogelijke varianten (misschien zijn er nog meer? mail ze naar geruis AT huinegem.be)
Elke rij is een mogelijke gebeurtenis; alleen van de vetgedrukte zijn akten
De kleuren geven de mate van waarschijnlijkheid aan, onderaan staan de conclusies en verklarende noten
| A | B | C | D | E | ||||
| Datum | Plaats | Gebeurtenis | Voornaam- | Hertrouw met zwager | Hertrouw met zwager | Hertrouw met zwager | Adoptie | |
| wijziging | alles volgens de regels | "officieuze erkenning" | "Leviraat" | |||||
| . | 1763/64 | Retranchement | protestantse doop Hendrik 0) | n.v.t. | minder waarschijnlijk | minder waarschijnlijk | minder waarschijnlijk | |
| . | 20.09.1764 | Retranchement | peetouders dopeling Henricus | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | mogelijk |
| . | 29.01.1765 | Sluis | RK doop Andreas Hubertus | akte | akte | akte | akte | |
| . | 31.08.1775 | Brugge | Overlijden Henricus v Huynegem | akte | akte | akte | akte | |
| . | 1776-97 | Retranchement | Naamswijziging Andreas in Hendrik | mogelijk | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | |
| . | 1775-1797 | Waar? | Ovl. (prot.?) Isabella Meulmeester | zeker | zeker | zeker | zeker | |
| . | 06.07.1792 | Damme | Dopeling Vermeesch | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | dus niet! |
| . | +/- 1792 ? | Retranchement | prot. huwelijk Andreas | vermoedelijk | vermoedelijk | vermoedelijk | vermoedelijk | |
| . | +/- 1793 ? | Retranchement | prot. overlijden Andreas | n.v.t. | niet nu 2) | niet nu 2) | ok 6) | |
| . | +/- 1794 ? | Retranchement | prot. huwelijk Hendrik | n.v.t. | niet nu 2) | niet nu 2) | Hertrouw 6) | |
| . | 30.03.1796 | Retranchement | prot. doop Jannis, zv Andreas | akte 1) | akte 1) | akte 1) | akte 1) "Leviraat" | |
| . | 1796 | Retranchement | prot. overlijden Andreas 7) | n.v.t. | max. 24 maanden! 7) | max. 24 maanden! 7) | niet nu 6) | |
| . | 1796/97 | Retranchement | hertrouw El.Miné met Hendrik 7) | n.v.t. | max. 15 maanden! 7) | max. 15 maanden! 7) | niet nu 6) | |
| . | 20.06.1797 | Retranchement | BS geboorte Hendrik, zv Hendrik | ok, BS-naam | ok, BS-naam | ok, BS-naam | ok, BS-naam | |
| . | 1811-1822 | Waar? | Overlijden Hendrik | zeker | zeker | zeker | zeker | |
| . | 20.11.1822 | Retranchement | BS 1e huw. Jannis, zv Hendrik | ok, BS-naam | KAN NIET!!! 3) | negeert doopakte 3) | negeert het leviraat 3) | |
| Akte getekend Jozias Basting 8) | ||||||||
| . | 13.05.1830 | Retranchement | BS ovl. El. Miné ev Hendrik | ok, BS-naam | ok, BS-naam | ok, BS-naam | ok, BS-naam | |
| . | 24.10.1832 | Cadzand | BS 2e huw. Jannis, zv Andreas | ok, doopnaam | ok, doopnaam | ok, doopnaam 4) | volgt wel het leviraat 3) | |
| Documenten van Jozias Basting 8) | Obv schr. doopakte | |||||||
| . | 29.06.1839 | Cadzand | BS ovl Jannis, zv Hendrik 9) | BS-naam?! 9) | negeert akte 1832 9) | negeert akte 1832 9) | negeert akte 1832 9) | |
| CONCLUSIE: | MOGELIJK | ONMOGELIJK | ONWAARSCHIJNLIJK | ONWAARSCHIJNLIJK | ONMOGELIJK | |||
| Motivatie: | 2 namen, 1 rol | korte hertrouwtijd | korte hertrouwtijd | zeldzame constructie | achternaam Vermeesch | |||
| huwelijksakte 1822 | huwelijksakte 1822 | illegaal indien in de BS | ||||||
| overlijdensakte 1839 | overlijdensakte 1839 | intellectueel/theoretisch | ||||||
| tegenstrijdige akten 8) | tegenstrijdige akten 8) | tegenstrijdige akten 8) | ||||||
| aanname: veel adm. fouten |
Voor gewone hertrouw met zwager is de periode eigenlijk te kort, want er was een wachttijd voor de weduwe!
Bij leviraat is die hertrouwperiode wat ruimer maar dat is dan weer een zeldzame theoretische constructie en de tegenstrijdigheden in de akten blijven
Exoten als zwagerhuwelijk komen pas in in beeld als de "gewone" verklaringen ontbreken
Verschillende doopnaam en roepnaam is zo'n "gewone" verklaring
De akten van Burgemeester Jozias Basting lijken tegenstrijdig maar zijn dat niet als het om slechts één persoon gaat
Noten bij het schema
0) Het is onzeker of deze gebeurtenis wel heeft plaatsgevonden
Onwaarschijnlijk want dan had de zoon dezelfde voornaam gehad als de vader (Henricus van Huynegem)
Dit is geen argument want Hendrik 20.06.1797 was ook een zoon van een Hendrik
1) Eigenlijk huwelijksbijlage uit 1832
2) Overlijden Andreas en trouw Hendrik kan pas na geboorte van Jannis op 30.03.1796; voor weduwen gold een wachttijd om te hertrouwen
3) In geval van hertrouw was Jannis immers "gewoon" een zoon van Andreas (akte NH kerk), niet van Hendrik
dan kan er in 1822 geen huwelijksakte zijn met Hendrik als vader, en dat maakt dus het scenario van gewone hertrouw onmogelijk!
In geval van hertrouw zonder erkenning heeft de BS in 1822 bewust een fout gemaakt en Cadzand in 1839 ook
In geval van leviraat kan het wel: in dat geval negeert de gemeente het leviraat (Andreas) en gaat dus uit van Hendrik als vader
4) Vreemd dat ze dan in 1822 in zijn geboortedorp Retranchement een schijnbaar andere vader vermeldden
5) Kan niet nu, want Jannis is geboren 30.03.1796
6) Indien leviraat moet het tijdstip van overlijden Andreas en hertrouw Hendrik ruim voor de geboorte van Jannis zijn geweest
7) Tussen overlijden Andries (op z'n vroegst juni 1795) en geboorte Hendrik jr (20.06.1797) zat maximaal 2 jaar! Hertrouw tussen maart 1796 en juni 1797
Toevallig net in de periode van invoering van de Burgerlijke Stand. Vergezocht?
8) Merkwaardige schijnbare draai en dubbelrol Retranchementse burgemeester Jozias Basting:
- huwelijksakte 1822 (Hendrik) is tegenstrijdig met de akte van geen bezwaar in 1832 (Andreas Hubertus), beiden getekend door dezelfde Jozias Basting
- hij lijkt een draai te hebben gemaakt: de doopakte van 1796 eerst negeren (1822) en later weer erkennen (1832)
- in 1832 twee gelijktijdige, ogenschijnlijk tegenstrijdige huwelijksbijlagen van hervormde kerk (Andreas Hubertus) resp. gemeente (Hendrik)
Burgemeester Jozias Basting (1777-1841) was niet in het dorp geboren maar moet ongetwijfeld vanaf 1812 de mensen en hun dossiers gekend hebben
Toch ondertekende hij de ogenschijnlijk tegenstrijdige aktes
Verklaring: gebruik van BS roepnaam (1822), tenzij verplicht gebruik van de doopnaam, met name bij Huwelijksbijlage voor andere gemeente (1832 Cadzand) ???
Gevolgen:
- BS-naam Hendrik in 1822 en doopnaam Andreas Hubertus in 1832 (alle scenario's)
- een rare mengelmoes van ogenschijnlijk tegenstrijdige akten ven dezelfde burgemeester
- indien leviraat: eerst ontkennen (1822) en dan erkennen (1832)
Bemerkingen bij leviraat:
- een gedoopte Hendrik zou dezelfde voornaam als zijn vader Henricus (van Huynegem) hebben gehad; onwaarschijnlijk
- de familie was arm, analfabeet en nauwelijks gelovig; een hertrouw had beslist gekund maar een leviraat lijkt iets te "intellectueel" in boerendorp R'ment
- de huwelijksbijlagen waren opgezet om de pas begonnen BS geboortebewijzen te leveren; een leviraat ekennen gaat hier lijnrecht tegenin
9) Ook heel apart is die "draai" in Cadzand 1839 (Hendrik), vergeleken met de informatie uit 1832 (Andreas Hubertus als vader)
- in geval van voornaamwijziging heeft men kennelijk de BS-/roepnaam gebruikt die men van Jannis kreeg i.p.v. de doopnaam die men in 1832 uit Retranchement doorkreeg
- in geval van hertrouw was de huwelijksakte van 1822 in Retranchement (Hendrik) fout en zo ook overlijdensakte van Cadzand (Hendrik) in 1839 om dezelfde reden
- in geval van leviraat heeft men hetzelfde gedaan als in 1822 Retranchement deed: het leviraat negeren en de naam van de echte vader gebruiken
A. Voornaamwijziging Andreas Hubertus in Hendrik
Twee mogelijke aanleidingen:
- overlijden van Henricus van Huynegem in 1775 op 10-jarige leeftijd van Andreas Hubertus; de zoon krijgt de voornaam van de vader
- invoering Burgerlijke Stand: Andreas wordt geregistreerd onder zijn wellicht al lang gehanteerde roepnaam Hendrik
+ Doopnaam RK resp. NH kerk tegenover roepnaam BS
- Andere roepnaam dan doopnaam blijkt normaal niet uit akten, met de invoering van de Burgerlijke Stand kwam dit echter wel aan het licht
+ Huwelijksakte 1822 (Hendrik) én verklaring geen bezwaar 1832 (Andreas) door dezelfde Retranchementse burgemeester Basting
+ Twee tegelijk opgestelde "tegenstrijdige" huwelijksbijlagen in 1832 door dezelfde Retranchementse burgemeester Basting
+ Overlijdensakte Cadzand 1839 met Hendrik; verklaarbaar in geval van naamswijziging
- Niet één van de vier getuigen in 1832 woonde in 1796 zelf in Retranchement (te jong of elders geboren)
+ Burgemeester Jozias Basting die al die tegenstrijdige akten ondertekende, woonde vanaf 1812 in Retranchement en moet alle betrokkenen en dossiers gekend hebben
=> De documenten van het huwelijk in 1832 (Cadzand) zijn misschien noodgedwongen juridisch met de kerkelijke doopnaam van de vader (1796, Andreas Hubertus)
B. Gewone hertrouw met schoonbroer
Een "gewone" hertrouw van Elisabeth Miné met haar schoonbroer Hendrik, na het overlijden van Andreas Hubertus
Periode: tussen 30.06.1795 (9 maanden voor geboorte Jannis) en 20.06.1797 (geboorte 2e zoon Hendrik), én na de verplichte wachttijd van 306 dagen
- Beperkte periode waarin het allemaal gebeurd zou moeten zijn (overlijden 24 maanden, hertrouw 12 maanden), en dat nét in de periode van de invoering van de BS.
- Extra documenten nodig: doopakte Hendrik en overlijdensakte Andreas Hubertus; of waren beide akten protestants, óók die van Hendrik?
- Je zou in maart 1796 Hendrik als Jannis' doopgetuige (nonkel) verwachten; het waren echter beide ouders van de moeder (Jan Minet en Dina Lijbaart)
in geval van voornaamwijziging of leviraat is die afwezigheid natuurlijk logisch, maar minder logisch in geval van latere hertrouw met die broer
- Hendrik staat als vader in de huwelijksakte van Retranchement 1822 ;dit diskwalificeert de mogelijkheid van gewone hertrouw!!!
- Hendrik staat als vader in de overlijdensakte van Cadzand 1839; óók vreemd, als in 1832 nog bijna overal Andreas in de Cadzandse papieren stond
- AH had net als Hendrik onbekende overlijdensplaats (akten 1822 en 1832 met precies dezelfde omschrijving); een lichte aanwijzing dat het dezelfde persoon betrof
=> De vele gekunstelde voorwaarden zonder bewijzen maken dit scenario onwaarschijnlijk
=> De huwelijksakte van 1822 (Hendrik als vader) wijkt af van de doopakte in 1796 (Andreas) en dat maakt een gewone hertrouw (volgens de regels) zelfs een onmogelijke variant
| detail van overlijdensakte Elisabeth Miné in 1830 |
C. Hertrouw met schoonbroer, "erkenning" in de praktijk maar niet op papier
Hertrouw weduwe met haar schoonbroer Hendrik én die werd na verloop van tijd als de vader van Jannis beschouwd, hoewel er geen echte erkenning was
Mogelijk is iets vergelijkbaars gebeurd als met de niet-erkende Abraham Hoevenaar die in de volkstelling van 1829 per ongeluk toch met de naam van de stiefvader (Van Hanegem) stond
In dit geval zou steeds Hendrik als vader van Jan hebben aangenomen, met uitzondering van 1832 toen de papieren op tafel moesten komen
Periode: tussen 30.06.1795 (9 maanden voor geboorte Jannis) en 20.06.1797 (geboorte 2e zoon Hendrik), én na de verplichte wachttijd van 306 dagen
- Beperkte periode waarin het allemaal gebeurd zou moeten zijn (overlijden 24 maanden, hertrouw 12 maanden), en dat nét in de periode van de invoering van de BS.
- Extra documenten nodig: doopakte Hendrik en overlijdensakte Andreas Hubertus; of waren beide akten protestants, óók die van Hendrik?
- Je zou in 1796 Hendrik als Jannis' doopgetuige (nonkel) verwachten; het waren echter beide ouders van de moeder (Jan Minet en Dina Lijbaart)
in geval van voornaamwijziging of leviraat is die afwezigheid natuurlijk logisch, maar minder logisch in geval van latere hertrouw met die broer
- Hendrik staat als vader in de huwelijksakte van Retranchement 1822; normaal incorrect maar in dit geval kan het een verklaring zijn
- Hendrik staat als vader in de overlijdensakte van Cadzand 1839; toch vreemd, als in 1832 nog bijna overal Andreas in de Cadzandse papieren stond
=> De combinatie van beperkte periode, ontbrekende akten en de aanname van vele administratieve fouten maken het erg onwaarschijnlijk
| Abraham "Van Hanegem" Hoevenaar, 11 jaar oud in de volkstelling van 1829 |
| Op 03.10.1818 werd te Retranchement Abraham Hoevenaar geboren, zoon van de ongehuwde Adriana Hoevenaar |
| Adriana trouwde in 1822 met Jannis van Hanegem; het gezin staat met de kinderen in de volkstelling van 1829 |
| In de volkstelling van 1829 staat hij incorrect als Van Hanegem, Jannis en de andere kinderen staan met de juiste achternaam vermeld |
| Abraham trouwde in 1841 te Cadzand met Katharina Baas; dat gezin met drie kinderen emigreerde in 1860 naar Zuid-Amerika) |
| Abraham Hoevenaar heeft op de website www.braziliaansekoorts.nl gestaan als "emigrant Colonia Santa Leopoldina, Brazilie, 12.06.1860" |
D. Leviraatshuwelijk
Hertrouw weduwe met haar schoonbroer Hendrik én het eerste kind wordt posthuum, op papier toegewezen aan de overleden broer Andreas Hubertus
Periode: vóór 30.03.1796 dus iets ruimer dan bij een gewone hertrouw
- Extra documenten nodig: overlijdensakte Andreas Hubertus en doopakte Hendrik (+- 1764) of waren beide akten protestants, óók die van Hendrik?
+ In álle BS akten in Retranchement, ook Jannis' huwelijksakte van 1822, staat Hendrik als vader want in zijn geboortedorp wisten ze wel beter!
+ Andreas Hubertus staat alleen in de kerkakte van 1796, de daarvan afgeleide kerk-extract en Cadzandse huwelijkspapieren 1832; dat waren juridische papieren
+ Ook in Cadzand, bij zijn overlijden, waren ze tot inzicht gekomen: Hendrik staat in de overlijdensakte van 1839 als vader van Jan en niet Andreas Hubertus
- Dan is het heel vreemd dat Jozias Basting in 1822 (huwelijksakte) het leviraat feitelijk ontkende en in 1832 feitelijk weer erkende! (kerkextract, toestemmingsverklaring)
=> Leviraat was een zeldzame kerkelijke constructie die normaal gesproken de BS niet mocht bereiken, bovendien erg intellectueel voor deze familie en dorp
E. Adoptie
Jannis' grootouders Henricus van Huynegem en Isabella Meulemeesters waren op 20.09.1764 peetouders van Henricus Vermees
Echter op 06.07.1792 is deze Henricus Vermeesch in Damme vermeld als 28-jarige vader van een dopeling
=> De mogelijkheid is erg theoretisch, maar ook practisch uit te sluiten gezien de doopakte in Damme 1792