Bewijs: Hendrik van Hanegem is op 29.01.1765 gedoopt als Andreas Hubertus van Anegem

De eerste Van Hanegem in de Burgerlijke Stand noemde Hendrik, dat was in 1797 in 't Retranchement Cadsandria bij Sluis, onderdeel van de Franse Republiek
Hij was getrouwd met Elisabeth Miné (BS 5 kinderen), met wie ook Andreas Hubertus van Anegem was getrouwd (1 zoon Jannis op 30.03.1796)
Jannis is als enige vóór de Burgerlijke Stand geboren, protestants gedoopt met in de akte de RK doopnaam van zijn vader: Andreas Hubertus (Sluis, 1765)
Jannis hertrouwde in 1832 te Cadzand, waarvan akte met huwelijksbijlagen o.a. zijn NH doopakte uit 1796 en een accoordverklaring van de burgemeester van Retranchement
Die akte met "zoon van Andreas Hubertus" en Abraham en Pieter als "broeders van den man" bevestigt de afstammingslijn Van Hanegem - Van Huynegem
Bij Jannis' eerste huwelijk (BS Retranchement, 1822) en overlijden (BS Cadzand, 1839) staat daarentegen Hendrik als vader, zeer waarschijnlijk Andreas Hubertus' roepnaam
Voor alternatieve scenario's zoals (zwager)hertrouw of een kerkelijk "leviraat" (zwagerhuwelijk) ontbreken akten en bij nadere analyse kúnnen die scenario's eigenlijk niet:
De akten van 1822 en 1832 - met dezelfde burgemeester Jozias Basting! - zijn dan tegenstrijdig, Cadzand 1832-1839 idem en ook de periode voor hertrouw was heel kort
NB In dit geval kan DNA overigens geen 100% uitsluitsel geven: er is van Jan geen mannelijke lijn meer en het mannelijke Y-chromosoom zou toch hetzelfde zijn
Hendrik van Hanegem is op 29.01.1765 gedoopt als Andreas Hubertus van Anegem; hieronder staan eerst de documenten uit 1832 gevolgd door het volledige bewijs

Cadzand 1832: Huwelijksakte van Jan van Anegem en Elisabeth le Soen

Zoon van Andreas Hubertus van Anegem en Elisabeth Mine

Ondertekend door de burgemeester en getuigen Abraham en Pieter van Anegem, "broeders van den man" (Jan), Joost Bliek en Pieter Vermeulen

De vader Andreas Hubertus van Anegem is in 1765 gedoopt te Sluis, zoon van Henricus van Huynegem afkomstig uit Asse

Jan van Hanegem is geboren in 1796, vóór de Burgerlijke Stand
Om in 1832 in Cadzand - buiten zijn geboortedorp Retranchement - zijn geboorte te bewijzen heeft de ambtenaar Jozias Basting tegelijkertijd twee huwelijksbijlagen opgesteld:

links: 1e huwelijksbijlage 1832, extract uit het doopregister van de Hervormde Kerk te Retranchement

Jan van Anegem is 10 april 1796 gedoopt als zoon van ANDREAS HUBERTUS VAN ANEGEM en ELISABETH MINE

rechts: 2e huwelijksbijlage 1832, extract uit het overlijdensregister van de Gemeente Retranchement (BS)

zijn moeder Elisabeth Mine is 13 mei 1830 overleden als WEDUWE VAN HENDRIK VAN HANEGEM

Tevens is daar in 1832 vanuit de gemeente Retranchement nog aan toegevoegd een provinciaal document van de Nationale militie met Hendrik als vader
Bij Jan's eerste huwelijk in 1822 te Retranchement volstond zo'n document; in buurdorp Cadzand 1832 wilde men kennelijk meer informatie over Jan's vader
De Verklaring van Geen Bezwaar door de burgemeester van Retranchement vermeldt dan weer Andreas Hubertus als vader

Links: Cadzand 1832, provinciale vrijstelling voor de Nationale militie: zoon van Hendrik en Elisabeth Miné

Rechts: Cadzand 1832, verklaring van de burgeneester van Retranchement over Jannis, zoon van Andreas Hubertus en Elisabeth Miné

Boven Cadzand 1832, huwelijksakte: zoon van Andreas Hubertus en Elisabeth Miné

Onder Cadzand 1839, overlijdensakte: zoon van Hendrik en Elisabeth Miné

Bewijs
1. Stukje stamboom
2. Zes schijnbaar tegenstrijdige akten: 3x Andreas Hubertus en 3x Hendrik
3. Gedownloade akten RK en BS
4. Ontbrekende akten, protestants?
5. Chronologisch bewijs
6. Alternatieve scenario's, Enkele vragen als advocaat van de duivel

1. Stukje stamboom
In rood het "probleem"

Stukje stamboom rondom Jannis, Andreas Hubertus en Hendrik

Oranje tekst zijn aannames, niet onderbouwd door (protestantse?) akten

De rode tekst is het "probleem"

De witte, grijze en groene kleur van de hokjes heeft geen betekenis

2. Zes schijnbaar tegenstrijdige akten: 3x Andreas Hubertus en 3x Hendrik
Hieronder volgt in chronologische volgorde het bewijs dat de volgende vermeldingen één en dezelfde persoon betreffen:
1. Andreas Hubertus van Anegem, in 1765 rooms katholiek gedoopt te Sluis
2. Andreas Hubertus van Anegem, in 1796 te Retranchement vader van de protestants gedoopte Jannis, blijkens het extract uit 1832
3. Hendrik van Hanegem, in de Burgerlijke Stand te Retranchement vanaf 1797 als vader vermeld van Hendrik, Abraham, Jacobus, Isaac en Pieter
4. Hendrik van Hanegem als vader van Jannis van Hanegem (huwelijksakte en huwelijksbijlage Nationale Militie BS Retranchement 1822)
5. Andreas Hubertus als vader van Jan van Anegem (huwelijksakte, huwelijksbijlage en verklaring van geen bezwaar in BS Cadzand 1832)
6. Henderik van Haneghem als vader van Jannis van Haneghem (overlijdensakte Cadzand 1839)

3. Gedownloade akten RK en BS
- 29.01.1765 RK doop Andreas Hubertus in 1765
- 30.03.1796 Doop eerste zoon Jannis in 1796 als huwelijksbijlage extract in 1832
- 20.06.1797 Geboorte tweede zoon Hendrik in de BS 1797, "in wettig huwelijk van Henderik met Elisabeth Myné" (2e Messidor in het Vijfde Jaar van de Franse Republiek)
- 18.10.1797 Het allereerste huwelijk in de Burgerlijke Stand van Retranchement (27e Vendemiaire in het Zesde Jaar van de Franse Republiek)
- 20.11.1822 Eerste huwelijk Jannis in Retranchement: de akte pagina 1, pagina 2    huwelijksbijlagen in 1822:
   pagina 1 voorblad
   pagina 2 over Adriana Hoevenaar
   pagina 3 over Adriana Hoevenaar
   pagina 4 over Adriana Hoevenaar, canton Oostburg
   pagina 5 Adriana Hoevenaar is onvermogend en haar geboorteplaats is onbekend
   pagina 6 getuigenissen over Maria sinds 1794, o.a. Elisabeth Miné weduwe van Hendrik
   pagina 7 vrijstelling voor de Nationale Militie van Jannis, zoon van Hendrik en Elisabeth Miné
   
- 13.05.1830 Overlijden in 1830 Elisabeth Miné "weduwe van Hendrik"
- 24.10.1832 Tweede huwelijk Jannis in Cadzand:
     - de akte pagina 1 en pagina 2
     - extract Hervormde Kerk Retranchement
     - extract Gemeente Retranchement
     - Vrijstelling Nationale Militie in 1832 Gemeente Retranchement
   huwelijksbijlagen in 1832:
   pagina 35 voorblad
   pagina 36 extract doopregister hervormde kerk Retranchement: Hendrik, Parentes Andreas Hubertus en Elisabeth Miné
   pagina 37 extract overlijdensregister gemeente Retranchement: Elisabeth Miné, weduwe van Hendrik van Hanegem
   pagina 38 vrijstelling voor de Nationale Militie van Jannis, zoon van Hendrik en Elisabeth Miné
   pagina 39 extract overlijdensregister gemeente Retranchement: Adriana Hoevenaar
   pagina 40 verklaring burgemeester Retranchement en twee getuigen: financieel onvermogen Jan van Anegem
   pagina 41 extract uit het doodboek van de gemeente Groede, over Pieter Lissoen en Anna Riem, de overleden ouders van de bruid
   pagina 42 extract uit het doodboek van de gemeente Groede, over Anna Rijm, weduwe van Jan van Damme
   pagina 43 extract uit het doodboek van de gemeente Cadzand, over Izaak de Freijn, getrouwd geweest met Elisabeth le Soen
   pagina 44 verklaring burgemeester Cadzand en twee getuigen: financieel onvermogen Elisabeth le Soen
   pagina 45 verklaring van de burgemeester van Retranchement: Jannis zoon van Andreas Hubertus van Anegem en Elisabeth Miné, geen oppositie tegen het huwelijk
   pagina 46 RK kerk Sluis: geboortebewijs Elisabeth le Soen 10 april 1786
- 29.06.1839 Overlijdensakte Jannis in Cadzand

4. Ontbrekende akten, protestants?
De Burgerlijke Stand startte in Vlaanderen in 1797. Daarvóór berustte de bevolkingsregistratie bij de protestantse en rooms katholieke kerken
In de beginperiode van de BS verwees men naar die kerkregisters, middels de "huwelijksbijlage" (uitleg CBG)
Het geloof staat een beetje los van de keuze naamswijziging/hertrouw/leviraat, maar het is een welkom nieuw inzicht om het ontbreken van akten te verklaren
Protestantisme was in Nederland feitelijk de staatsgodsdienst, ook in bezette gebieden als Staats-Vlaanderen
De hoofdpersonen in dit dossier zijn katholiek gedoopt, het dorp Retranchement was protestant
In het boek Zeeuwen Gezocht staat dat katholieke huwelijken verplicht eerst voor de protestantse kerk moesten trouwen
Het CBG zegt dat bij een gemengd huwelijk een deel van de kinderen protestants en een ander deel katholiek werd gedoopt
De protestantse kerkdocumenten uit Sluis en Zeeland werden centraal bewaard in Middelburg en zijn in 1940 centraal verloren gegaan
Maar één zo'n verwijzing vanuit de BS naar een kerkregister bleef bewaard in de BS: een huwelijksbijlage uit 1832
Was Jannis' grootmoeder Isabella Meulmeester misschien protestants geworden bij haar eerste huwelijk met Jakob Planke?
Isabella maar ook Elisabeth Miné staan niet in de protestantse lidmaatschapslijsten ("regelmatige kerkgangers") op FamilySearch (p953 ev, 923-1025 van 3112)
Toegepast op het gezin van Henricus van Huynegem en Isabella Meulmeester: Andries 1756 Prot. begraven, Maria 1759 RK, Hendrik(?) 1764 Prot.(?), Andreas 1765 RK
Protestants geloof (met verbrande akten in 1940) kan de volgende zaken verklaren:
- ontbreken RK huwelijksakte van Isabella met haar eerste echtgenoot Jakob Planke
- ontbreken RK huwelijksakte van Isabella met haar tweede echtgenoot Henricus van Huynegem
- ontbreken RK doopakte van Andries van Innegem
- protestantse begrafenis Andries van Innegem
- ontbreken overlijdensakte en evt. huwelijksakte van Maria Christina van Haenegem
- ontbreken overlijdensakte van Isabella
- ontbreken huwelijksakte van Elisabeth Miné met Hendrik en/of Andreas Hubertus
- ontbreken van de evt. overlijdensakte van Andreas Hubertus en doopakte van Hendrik van Hanegem (in geval van twee broers)
   Hendrik staat niet in het RK doopregister van Sluis, in tegenstelling tot zijn zuster in 1759 en broer in 1765
   dus als hij apart bestond van Andreas Hubertus moet hij protestants gedoopt zijn, tussen twee katholieke in

- Laatste woon- of overlijdensplaats is niet bekend van Hendrik (1822 e.a. akten) én Andreas (akte 1832)
   "Met Napoleons leger mee vertrokken, na 1811" is voor Hendrik de verklaring (Vergouwe, PZC 1992)
   Echter voor Andreas Hubertus zou dan al in 1796 of eerder hetzelfde hebben gegolden en dat is minder waarschijnlijk
   Het kan natuurlijk, want bijvoorbeeld ook de vader van Maria Hoevenaar (Jannis eerste vrouw) is als Hollands soldaat in die periode in krijgsgevangenschap verdwenen

5. Chronologisch bewijs

Gezin van zijn ouders
03.11.1722 geboorte van de vader, Henricus van Huynegem te Asse, zoon van Guilielmus en Anna Debaermacker
09.10.1724 geboorte van de moeder, Isabella Meulemeester te Watervliet, dochter van Andreas en Catharina Caesens
Het gezin van de eerste generatie was rooms katholiek en woonde in de omgeving van Sluis
Mogelijk woonde het gezin in 1764 in het retranchement Cadsandria, want toen waren ze daar peter en meter van een dopeling Vermees ⁴

Protestantse begrafenis van zoon Andries 1756 te Oostburg
In 1756 werd Andries geboren, onder Nieuwvliet. Hij overleed in december, vier maanden oud, en werd protestants begraven⁵

Katholieke doop van dochter Maria Christina 1759 te Sluis
Op 18.09.1759 werd dochter Maria Christina van Haenegem in Sluis RK gedoopt. ⁶
Zij is vermoedelijk op jonge leeftijd overleden aangezien zij verder in geen enkel register (parochie- of BS) voorkomt

Geboorte van een protestantse Hendrik omstreeks 1764???
Er is een scenario dat Andreas Hubertus en Hendrik aparte personen (broers) zijn geweest
Indien er echt sprake was van broers, zal Hendrik eerder ouder dan jonger zijn geweest dan Andreas Hubertus (uitzoekerij Ton van Heusden en Oktagon)
Maar dan is het vreemd dat van Hendrik in Sluis geen doop is terug te vinden, want het RK parochieregister van Sluis is compleet
In theorie is protestantse doop in 1763/1764 mogelijk, tussen twee katholieke in (Maria Christina in 1759 en Andreas Hubertus in 1765)

Frits van Leeuwen ² en Ton van Heusden op ancestors.nl ¹⁰ vermelden 1764 als Hendrik's geboortejaar
Volgens de overlijdensakte van zijn zoon Jacob ¹¹ op Dix-huit Prairial an Neuf was Hendrik toen 38 jaar. Dix-huit Prairial an Neuf was zondag 7 juni 1801 ¹²
Terugrekenend zou hij zijn geboren tussen 07.06.1762 en 07.06.1763

Volgens de huwelijksbijlage bij het huwelijk van zijn zoon Pieter op 10.03.1830 ¹³ was Hendrik op 14.01.1808 44 jaar (info Ton van Heusden)
Terugrekenend zou hij zijn geboren tussen 14.01.1763 en 14.01.1764

Leeftijden in oude aktes moeten we ruim zien want ze zitten er wel eens een jaartje of wat naast. Zowel katholieke, protestantse als BS-aktes lijden aan dit euvel
Hendrik was analfabeet; de vraag rijst of zijn vermelde leeftijden exact juist zijn
De vermelding van de leeftijd in de huwelijksbijlage maakt een weinig betrouwbare indruk want in de akte zelf is de leeftijd leeg gelaten
Met de verschillende berekeningen zou je Hendrik's doopakte in het (compleet bewaard gebleven) RK geboorteregister van Sluis verwachten
Daar staan echter alleen Maria Christina in 1759 en Andreas Hubertus in 1765

Andreas Hubertus gedoopt in 1765
Andreas Hubertus van Anegem is op 29.01.1765 geboren en 31.01.1765 in Sluis RK gedoopt ⁷
Peter was de in Normandië geboren Joannes Baptista Trofeau (RK, dochter in 1770) en meter is de onbekende Maria Petronilla Tavernier. Het zijn géén familieleden
Andreas Hubertus is vernoemd naar zijn grootvader aan moeders zijde, Andreas Meulemeester uit Watervliet
Bij de kerken van Sluis (katholiek) en Retranchement (protestant) stond hij tot 1797 geregistreerd onder zijn doopnaam Andreas Hubertus van Anegem
Bij de Burgerlijke Stand van Retranchement stond hij vanaf 1797 geregistreerd als Hendrik van Hanegem, vader van zes zonen
Dit is zijn doopakte:

Overlijden Henricus van Huynegem 1775
Toen zijn vader Henricus van Huynegem in 1775 overleed, was Andreas Hubertus 10 jaar
Mogelijk is daarna zijn roepnaam Hendrik geworden?

Huwelijksakte ontbreekt, 1790/1795
Het huwelijk met Elisabeth Miné uit Breskens was vrijwel zeker protestants, tussen 1790 en 1796, niet in Breskens of Zuidzande maar in Retranchement
Er was toen nog geen Burgerlijke Stand, in de RK parochieregisters van Watervliet, IJzendijke, Sluis en Middelburg (Vl.) komt het huwelijk niet voor
De huwelijksakte van het protestants kerkelijk huwelijk is waarschijnlijk in 1940 verloren gegaan, zie hiervoor dossier 47 Elisabeth Minet
De resultaten van de volkstelling uit An VI van de protestantse dorpen in het Vierde District zijn niet compleet (zie dossier 48 Volkstelling An IV)

7 7

Fragment uit een Nederlands volkstellingsverslag, ergens tussen 1815 en 1830

Twee onbekende datums bij Elisabeth Miné: 5 juni 1772 en nov. 1790, naast de al gekende overlijdensdatum 13 mei 1830

Wijziging voornaam/roepnaam ergens tussen 1765 en 1797?
In geval van wijziging voornaam/roepnaam moet dat zijn gebeurd ergens tussen 1765 en 1797:
- 1765 doop Andreas Hubertus
- 1775 overlijden Henricus van Huynegem, mogelijk de aanleiding???
- 17## huwelijk, geen document van bekend dus het huwelijk zal protestants zijn geweest
- 1796 protestantse doop zoon Jannis, met RK doopnaam van de vader
- 1797 BS aangifte geboorte zoon Hendrik, met voornaam (roepnaam?) Hendrik van de vader

Volkstelling An IV, winter 1795/1796
De resultaten van deze volkstelling zijn in enkele dorpen verloren gegaan of anderszins niet (meer) beschikbaar
Toch kunnen de spaarzame gegevens informatie verschaffen over de woonplaats van de ouders van Jannis, zie dossier 48 Volkstelling An IV
Zij woonden toen vermoedelijk in Retranchement, de plaats waarvan de huwelijksakte in 1940 verloren gegaan
Eventuele alternatieve plaatsen uit de volkstelling zijn Cadzand, Zuidzande of een ander protestants dorp, met hetzelfde resultaat in 1940

Geboorte zoon Jan in 1796
Op 30 maart 1796 werd de eerste zoon Jan van Anegem geboren en op 10 april protestants gedoopt, zoon van Andreas Hubertus van Anegem en Elisabeth Miné
De originele protestantse doopakte is in 1940 verloren gegaan bij het bombardement van Middelburg (NL)
Een uittreksel van Jan's doopakte is bewaard is gebleven, als huwelijksbijlage bij Jan's tweede huwelijk in 1832. ⁸ Dit was zijn geboortebewijs
De ambtenaar van de Burgerlijke Stand in Cadzand had namelijk in 1832 geen geboorteakte van Jan voorhanden, immers de Burgerlijke Stand was pas in 1797 ingevoerd
Daarom moest hij terugvallen op het kerkelijk doopregister, in dit geval dat van de Hervormde Gemeente te Retranchement
In Jan's protestantse doopregister had men keurig de doopnaam van zijn katholiek gedoopte vader Hendrik vastgelegd: Andreas Hubertus
Het protestantse doopregister zelf is verloren gegaan in WO2, maar het extract is als huwelijksbijlage opgenomen in de Burgerlijke Stand en bewaard gebleven
Het is een belangrijk document, want daardoor weten we:
- Andreas Hubertus was getrouwd met Elisabeth Miné
- Andreas Hubertus was de vader van Jan

Een fragment uit de huwelijksbijlage van 1832:

1796-1797 Overlijden van Andreas Hubertus en hertrouw van zijn weduwe met haar zwager Hendrik, de broer van Andreas Hubertus???
In het hertrouw-scenario is er een hele korte periode waarin dat gebeurd zou kunnen zijn:
30.03.1796 is Jannis gedoopt, zoon van Andreas Hubertus en Elisabeth Miné
20.06.1797 is Hendrik geboren, zoon van Hendrik en Elisabeth Miné
Tussen die twee datums zou Elisabeth dan hertrouwd moeten zijn met haar zwager Hendrik
Er is geen overlijdensakte van Andreas Hubertus, verklaarbaar aangezien het huwelijk protestants was
Er is geen huwelijksakte (if any) van Hendrik en Elisabeth, verklaarbaar aangezien zo'n huwelijk (if any) ook protestants was
De periode is heel erg kort, mogelijk verklaarbaar gezien de economische noodzaak?
Er was bij hertrouw ook een wettelijke/kerkelijke wachttijd voor de weduwe, ies van 306 dagen
Toevallig allemaal net in de periode dat de Burgerlijke Stand werd ingevoerd?

Geboorte zoon Hendrik in 1797
Op 20 juni 1797 werd Hendrik van Hanegem geboren, volgens de geboorteakte zoon van Hendrik van Hanegem ("Henderik van Aannegem") en Elisabeth Miné. ⁹
Ook deze geboorteakte is een belangrijk document, want daardoor weten we:
- Hendrik was de vader van Hendrik jr
- Hendrik was getrouwd met Elisabeth Miné
Het doet erg vermoeden dat Hendrik dezelfde persoon als Andreas Hubertus

Start huwelijksregister en overlijdensregister BS in october 1797
De eerste huwelijksakte in de BS van Retranchement was op 18.10.1797
Een eventuele hertrouw huwelijksakte van Elisabeth Miné met haar zwager zal daarvóór zijn geweest, protestants, en aldus in 1940 verloren zijn gegaan
De eerste overlijdensakte in de BS van Retranchement was op 22.10.1797
Een eventuele protestantse overlijdensakte van Andreas Hubertus zal daarvóór zijn geweest, protestants, en aldus in 1940 verloren zijn gegaan
De laatste aantekening in het Sluisse katholieke overlijdensregister is van 15 october 1795 (FS pagina 550 van 594)

Start van het overlijdensregister Burgerlijke Stand Retranchement, an VI

Eerste akte op 22.10.1797, "Den eersten brumere 't zesde jaar der Fransche Republiek"

Geboorte overige zoons
Tussen 1798 en 1808 wordt Hendrik van Hanegem vermeld in de geboorteakten van de andere zoons: Abraham, Isaac, Jacob en Pieter
Steeds wordt als vader Hendrik vermeld en als moeder Elisabeth Miné
Opvallend in de geboorte-akten is dat de leeftijd van de getuigen wel wordt vermeld en die van de betrokken vader niet

1811-1822 Overlijdensakte Hendrik ontbreekt
Hendrik is overleden tussen 1811 (herbergier ¹⁵) en 1822 (huwelijksakte zoon Jan ¹⁶)
Het ontbreken van de overlijdensakte wordt door de genealoog A. Vergouwe verklaard door de franse tijd en de veldtocht van Napoléon in 1815
Gezien de overige leeftijden op cadzandgeschiedenis is het echter onwaarschijnlijk dat Hendrik soldaat was in het leger van Napoleon
Want in 1811 was hij al 47. In het archief van het Nederlandse NIMH komt hij niet voor. Dit archief lijkt inclusief de soldaten uit het Scheldedepartement
Ook in Geneanet's lijst van Belgische soldaten van Napoleon (Scheldedepartement) komt hij niet voor, evenmin op de lijst van conscrits uit het Leiedepartement
Een Franse bron, het memoires des hommes kent hem ook niet
Gezien zijn beroep - herbergier - zou hij toch met het leger van Naopleon meegetrokken kunnen zijn, als cadi
Opvallend is dat in de BS bij zowel Andreas Hubertus 1832 als Hendrik 1822 dezelfde zinsnede hierover voorkomt (onbekend overlijden, "...onder solemnele ede ...")

Eerste huwelijk zoon Jan met Adriana Hoevenaar in 1822.
Dit huwelijk op 20.11.1822 is in Retranchement ¹⁶en burgemeester Jozias Basting vermeldde in 1822 Hendrik als vader van Jan
Dat is vreemd want in 1832 stuurde diezelfde burgemeester huwelijksbijlagen naar zijn Cadzandse collega met Andreas Hubertus als vader van Jan
En het extract van de doopakte uit 1796 moet in 1822 ook al op het gemeentehuis aanwezig zijn geweest, immers al sinds de franse tijd
Dit doet vermoeden: Hendrik was de roepnaam van de RK gedoopte Andreas Hubertus
In geval van hertrouw-scenario heeft de burgemeester toch een administratieve vergissing gemaakt...
De huwelijksbijlagen van 1822 ¹⁷ betreffen verder een uitgebreide herkomstverantwoording van Adriana Hoevenaar, immers zij is vóór 1797 buiten het dorp geboren
Voor Jan, in zijn geboortedorp, volstond in 1822 kennelijk een certificaat van de nationale militie

Retranchement 1822 dezelfde burgemeester (Jozias Basting): Jannis, zoon van Hendrik van Hanegem en Elisabeth Miné

Jozias Basting (1777-1841) was geboren in Aardenburg en kwam na zijn huwelijk in 1812 in Retranchement te wonen

Hij heeft Hendrik en/of Andreas mogelijk niet persoonlijk gekend maar tekende enkele twee ogenschijnlijk tegenstrijdige documenten

Van Hendrik is bekend dat hij in 1811 nog leefde (PZC)

Fragment uit overlijdensakte op 7 april 1830 van Elisabeth Miné, weduwe van Hendrik van Hanegem

Tweede huwelijk zoon Jan met Elizabeth le Soen in 1832.
Dit huwelijk op 24.10.1832 is niet in Jan's geboorteplaats Retranchement maar in buurdorp Cadzand. Bij dit huwelijk horen vijf documenten:
1. Akte van huwelijksvoltrekking in Cadzand vermeldt Andreas Hubertus van Anegem als vader van Jan. ¹⁸
     Getuigen waren:
     - Abraham en Pieter van Anegem, "broeders van den man"
     - Joost Bliek 51 jaar en Pieter Vermeulen 35jaar, "goede bekenden van de [onleesbaar]"
     Dus:
     - Jan was een zoon van Andreas Hubertus (1e zin pagina 1 van de akte)
     - Pieter, Abraham en Jan waren broers (1e zin pagina 2 van de akte)
     - Andreas Hubertus was een zoon van Henricus van Huynegem (doopakte 1765)

     Conclusie:
     ===> Uit "broeders van den man" blijkt, samen met de akte uit 1765, expliciet de aansluiting tussen Van Hanegem en Van Huynegem! <===

2. Een extract van 1832 uit het doopregister begin 1796 van de protestantse kerk in Retranchement waarin als ouders ("Parentes") van Jan zijn vermeld:

Ten tijde van Jan's geboorte, begin 1796, was er immers nog geen Burgerlijke stand, dus werd er teruggegrepen op het doopregister van de protestantse kerk
In Jan's protestantse doopregister had men keurig de doopnaam van zijn katholiek gedoopte vader Hendrik vastgelegd: Andreas Hubertus
Het protestantse doopregister zelf is verloren gegaan in WO2, maar het extract is als huwelijksbijlage opgenomen in de Burgerlijke Stand en bewaard gebleven
De invoering van de Burgerlijke Stand medio 1797 verklaart dat de huwelijksakten van Jan's na 1797 geboren broers verwijzen naar "Hendrik" en niet naar Andreas Hubertus

Juist de herkomst ("doopregister der Hervormde Gemeente te Retranchement") maakt deze huwelijksbijlage tot een bijzonder document:

Document 2 Extract doopregister NH kerk: Jan was zoon van Andreas Hubertus en Elisabeth Miné

3. Een extract van 1832 uit het overlijdensregister van Retranchement waarin bij Elizabeth Min wordt vermeld: "weduwe van Hendrik van Hanegem". ⁸

4. Een document van de Nationale militie (vrijstelling wegens loting) met Hendrik als vader

Vrijstelling voor de Nationale militie, gemeentelijk document 1832: zoon van Hendrik en Elisabeth Miné

5. Verklaring van Geen Bezwaar door de burgemeester van Retranchement met Andreas Hubertus als vader

Cadzand 1832: Verklaring van de burgeneester van Retranchement over Jannis: zoon van Andreas Hubertus van Hanegem en Elisabeth Miné

Document 2 en 3 en 5 zijn tegelijkertijd door dezelfde ambtenaar (Joz. Basting, 1777-1841, burgemeester) opgesteld en dat is geen onbelangrijk detail:
- in document 2 (bron: Kerkregister) zegt hij "Elisabeth Miné was getrouwd met Andreas Hubertus"
- in document 3 (bron: Burgerlijke Stand) zegt hij "Elisabeth Miné was getrouwd met Hendrik"
- in document 5 (bron: Gemeente Retranchement) zegt hij "Elisabeth Miné was getrouwd met Andreas Hubertus"
Dezelfde burgemeester ondertekende in 1822 nog Jan's trouwakte in Retranchement met daarin Hendrik als vader

Document 3 Extract overlijdensregister: Jan's moeder was weduwe van Hendrik

Document 2, 3 en 5 zijn tegelijkertijd door dezelfde ambtenaar (Joz. Basting) opgesteld

Overlijdensakte zoon Jannis 1839
De gemeente Cadzand was niet erg consequent: Jannis' huwelijksakte in 1832 met Andreas Hubertus als vader en overlijdensakte in 1839 met Hendrik als vader
Dat is vreemd want bij zijn huwelijk in 1839 vermeldden (bijna) alle papieren nog Andreas Hubertus als zijn vader

Cadzand 1839: overlijdensakte van Jannis van Haneghem, zoon van Henderik van Haneghem en Elisabeth Miné

Zeeuwen gezocht, Gids voor stamboomonderzoek in Zeeland, Leo Hollestelle en Albert Meijer, 2003

Een interessant papieren boek dat vooral verwijst naar niet openbaar toegankelijke papieren archieven

Geen van de varianten (voornaamwijziging, echte hertrouw met zwager, leviraat/zwagerhuwelijk) komt in het boek voor

Verrassende conclusie
Het is nogal een verrassende conclusie, een Hendrik gedoopt als Andreas Hubertus
Bram Vergouwe heeft in 1992 heel veel uitgezocht, maar kende geen latijn en miste cruciale akten om de katholieke akte uit 1765 juist te kunnen interpreteren
Ook latere genealogen beschikten niet over de cruciale huwelijksbijlage uit 1832 en de (puzzel)tijd om de juiste rol van die bijlage te kunnen duiden
Die ene afwijkende huwelijksakte van "Jan van Anegem" uit 1832..., het lijkt bijna een vergissing, die vermelding van Andreas Hubertus, áls ie al opvalt
Frits van Leeuwen was zo vriendelijk de huwelijksbijlage op te sturen
Vervolgens vraagt het heel wat gepuzzel om de link te leggen met een geïsoleerde katholieke doopakte van 67 jaar eerder.
Pas als je de huwelijksbijlagen van alle broers netjes op een rijtje zet, besef je dat Jan als enige vóór de Burgerlijke Stand is geboren
Achteraf gezien:
Met aanvullend bewijs als huwelijksbijlagen kan je één generatie ontbrekende aktes overbruggen; bij de familie Van Hanegem was dat nét genoeg
Mogelijk speelde een rol het feit dat Henricus van Huynegem in 1775 op relatief jonge leeftijd is overleden; Andreas was toen 10 jaar
De invoering van de Burgerlijke stand kan ook de oorzaak zijn geweest van de ingrijpende naamswijziging; dit was ook elders in de stamboom het geval

6. Enkele vragen als advocaat van de duivel:
Systematisch overzicht van vijf alternatieve scenario's

1. Tegenstrijdigheid in de huwelijksakten van 1822 en 1832: in 1822 is Hendrik Jan's vader en in 1832 is Andreas Hubertus Jan's vader?
Het huwelijk van 1822 vond plaats in Retranchement, Jan's geboorteplaats. Men had daar ook zijn vader gekend, onder zijn roepnaam Hendrik, en zo werd het in de akte vermeld
Het huwelijk van 1832 vond plaats in Cadzand. Daar kende men Jan en Hendrik niet, dus kwamen de papieren uit Retranchement boven water, waaronder het geboortebewijs uit de protestantse kerk
Verklaring: Andreas Hubertus en Hendrik waren één en dezelfde persoon.

2. Tegenstrijdigheid in de akten van 1832: Jan's vader was Andreas Hubertus maar zijn moeder was weduwe van Hendrik?
Theoretische verklaring: Hendrik en Andreas Hubertus waren broers en Elisabeth hertrouwde na het overlijden van Andreas Hubertus in 1796/1797 met Hendrik
In sommige stambomen staan Hendrik en Andreas Hubertus inderdaad als aparte personen (broers) vermeld
Veelal worden stambomen na het "voltooien" of overlijden van de eigenaar meer niet uptodate gehouden, maar het is een interessante denkpiste!
Andreas Hubertus zou dan zijn overleden tussen 30.03.1796 en 25.04.1797
NB Andreas was nog niet overledem bij Jan's geboorte want dat zou gegarandeerd in de protestantse doopakte zijn vermeld en daarmee ook in het extract van 1832
Elisabeth Miné is dan in dezelfde korte periode hertrouwd met zijn broer Hendrik
Eigenlijk was de periode nog korter: tussen 30 januari en 25 april 1797 want voor weduwen was de kerkelijke en wettelijke wachttijd bij hertrouwen 306 dagen

Echter dan zou je in de BS-aktes ook de volgende vermeldingen verwachten:
30.03.1796 In de tekst van de protestantse huwelijksbijlage uit 1832 de vermelding van het reeds overleden zijn van Andreas Hubertus op 30.03.1796
20.06.1797 Elisabeth Miné niet alleen als echtgenote van Hendrik maar ook als weduwe van Andreas Hubertus
                   Nvdr: voorlaatste echtgenoot werd nooit vermeld, daarvoor was op het formulier ook geen plaats genoeg
20.11.1822 Andreas Hubertus als vader van Jan
13.05.1830 Elisabeth Miné niet alleen als weduwe van Hendrik maar ook van Andreas Hubertus, júist in het geval van hertrouw met een broer!
                   met als tekst bv. "laatst weduwe van Hendrik", zoals in de overlijdensakte van Jannis zelf in 1839 staat: "laatst weduwe van Elisabeth le Soen"
29.06.1839 Andreas Hubertus als vader van Jan
En dat is niet het geval

Overlijdensakte Elisabeth Miné 1830

"Twee broers" roept juist meer vragen op:
- Waarom staat Andreas Hubertus 67 jaar na zijn geboorte in een Cadzandse huwelijksakte en -bijlage in precies dezelfde rol als Hendrik?
- Waarom was Hendrik in 1796 niet Jannis' doopgetuige?
- Waar en wanneer is Hendrik dan geboren?
   Het doopregister van Sluis uit de jaren 1703-1796 is immers compleet en maakt geen melding van geboorte van een Hendrik van (h)Anegem tussen 1759 en 1796
   Doop in een RK buurgemeente? Parochieregisters in buurgemeenten in Nederland en Vlaanderen zijn doorzocht, er is geen geboorteakte van Hendrik bekend
   N.a.v. een opmerking op CBG, misschien orotestantse doop in 1764, tussen twee katholieke (1759 en 1765) in?
   "Bij gemengde huwelijken tussen bijvoorbeeld rooms-katholieken en protestanten kan een deel van de kinderen katholiek zijn gedoopt en een ander deel protestants"
   Dat is niet waarschijnlijk, Henricus en Isabella waren beiden rooms katholiek, voor zover we weten
Misschien dat Isabella bij haar huwelijk met Jakob Planke protestants geworden was. Het zou kunnen verklaren:
- protestantse begrafenis te Oostburg in 1756 van Andries van Innegem
- ontbreken overlijdensakte van Isabella Meulmeester (1724) in een verder compleet parochieregister te Sluis
- ontbreken huwelijksakte van Henricus en Isabella (want protestants en dus verbrand in 1940)
- ontbreken doopakte van Hendrik van Hanegem ca. 1764, als protestants tussen twee katholieke in, zoals geschetst op CBG:

- Waarom was Hendrik op 30.03.1796 geen getuige bij de doop van Jannis, zoon van zijn zogezegde broer?
   Getuigen ("Pestes") waren nu Jannis Miné en Dina Lijbaart, de ouders van de moeder
   Het betekent mogelijk dat er aan de kant van Andreas Hubertus niemand (meer) was:
   - Maria Christina was wellicht al (jong?) overleden
   - er was wellicht helemaal geen broer
   - Isabella Meulemeester was misschien al overleden, niet gek aangezien ze dan al 71 zou zijn geweest
Verklaring: Andreas Hubertus en Hendrik waren één en dezelfde persoon
Gedoopt voor de kerk als Andreas Hubertus maar op latere leeftijd in de Burgerlijke Stand geregistreerd als Hendrik

3. En wat als er sprake was van een zgn. leviraatshuwelijk?
Maarten Larmuseau opperde de mogelijkheid van een leviraatshuwelijk; op Refoweb is daarover te lezen:
"Wel kent de Bijbel het leviraatshuwelijk (Deuteronomium 25:5) (...)
Het leviraatshuwelijk (zwagerhuwelijk), kortweg leviraat, is de samenlevingsvorm van een man met de weduwe van een overleden broer, wanneer uit dat huwelijk geen kinderen zijn geboren. Het woord komt van het Latijnse levir wat "broer van de echtgenoot" betekent. (...)
In religieuze of culturele context spreekt men soms van een leviraatsplicht om weer te geven dat de man slechts een zeer beperkte of geheel geen keuze heeft. Het eerste kind wordt dan geacht een kind van de overleden broer te zijn. Op deze wijze zorgt men ervoor dat de nalatenschap en de naam van de overleden broer niet verloren gaat. Tevens wordt met deze samenlevingsvorm de oude dag van de kinderloze weduwe verzekerd, waar kinderen belangrijk zijn voor verzorging op hoge leeftijd. Deze gewoonte leefde dan ook bij het joodse nomadenvolk uit het Oude Testament"
Leviraat is een zeldzame kerkelijke constructie en in feite valsheid in geschrifte; dit in de BS erkennen (1832) gaat lijnrecht in tegen het principe van de huwelijksbijlagen
Leviraat is minder waarschijnlijk in het soldaten- en boerendorp Retranchement; de familie was arm, analfabeet en niet echt gelovig
De vraag is dan ook hoe die theorie is te plaatsen en aan te sluiten bij de documenten:
- In de akte van 1796, ttz het extract bewaard gebleven als huwelijksbijlage, zou Hendrik dan de feitelijke vader van Jannis zijn geweest, dat kan
- Andreas Hubertus zou dan al vóór 30.03.1796 zijn overleden, maar waar is dan zijn overlijdensakte?
   In het compleet bewaard gebleven RK parochieregister van Sluis is geen overlijden van Andreas Hubertus te vinden
   Hij kan (bv. bij zijn huwelijk met de protestantse Elisabeth Miné) protestant zijn geworden en overleden, met de overlijdensakte in 1940 in Middelburg verbrand, dat kan
- waarom is er in Sluis geen RK doopakte van Hendrik gevonden?
   want ook al was er in 1796 sprake van leviraat, ook dán was Hendrik - als broer!- vrijwel zeker RK gedoopt in het gezin van Henricus en Isabella Meulmeester
   Protestantse doop van Hendrik - tussen twee katholieke in - kán; echter: én leviraat én protestantse doop is een erg onwaarschijnlijke combinatie van aannames
- Bijzonder is dat de gemeente in 1822 Hendrik als de zgn. echte vader van Jannis in zijn huwelijksakte vermeldde, zonder verdere verwijzingen bv. als huwelijksbijlage
   Immers in de kerkelijke doopakte, inmiddels in beslag genomen door de gemeentelijke overheid, stond een andere naam voor Jannis' vader
- Nog minder aannemelijk is dan het setje huwelijksbijlagen van de Retranchementse ambtenaar van de BS in 1832, en de teksten in de diverse documenten van de BS van 1832
   Want in de huwelijksakte van 1832 staat letterlijk:
   "meerderjarige zoon van Andreas Hubertus van Anegem, verklarende de komparant onder solemnele ede de plaats van het afsterven en de van de laatste woonplaats
   zijner vader niet te kennen of te weten wordende deze verklaring door de na te noemen getuigen geaffirmeerd welke als mede onder ede te kennen geven, dat zij lieden
   alhoewel de aanstaande echtgenoot kennende, echter de plaats van het afsterven, of de laatste woonplaats zijner vader niet kunnen opgeven"
   Het is dezelfde (standaard) tekst die ook in andere akten over Hendrik wordt gebezigd; het maakt een leviraathuwelijk niet aannemelijk
   Het is ook niet aannemelijk dat in de franse tijd (!) een kerkelijk(!) leviraat door de Burgerlijke Stand zou worden erkend

Fragment uit de huwelijksakte 1832

Verklaring: een zgn. leviraatshuwelijk wordt niet onderbouwd door de documenten, integendeel

4. Adoptie?
Jannis' grootouders Henricus van Huynegem en Isabella Meulemeesters waren in 1764 peetouders van Henricus Vermees ⁴
Echter in 1792 is deze Henricus Vermeesch in Damme vermeld als 28-jarige vader van een dopeling ¹⁴
=> De mogelijkheid is erg theoretisch, maar ook practisch uit te sluiten gezien de doopakte in Damme 1792

Henricus van Huynegem en Isabella Meulmeester in 1764 peetouders van een dopeling Henricus

Henricus Vermees was in 1792 te Damme vader van een dopeling

5. En wat als Hendrik van Hanegem en Henricus van Huynegem/Anegem niet verwant zouden zijn geweest?
Strict genomen zijn Van Anegem en Van Hanegem verschillende familienamen, zeker als je niet op de hoogte bent met de plaatselijke (niet-)uitspraak van de H
Gezien de korte afstand en het toen zeer beperkte voorkomen van de achternaam (te tellen op de vingers van één hand) moeten alle betrokkenen familie van elkaar zijn geweest
Henricus van Anegem was nagenoeg zeker een Van Huynegem, zie links in het menu
Of Hendrik van Hanegem de enige volwassen zoon was van Henricus van Anegem is iets minder zeker, vandaar deze pagina
Als Hendrik geen familie was van Henricus, wat dan?
Hij zou een protestantse nazaat kunnen zijn geweest van de Gentse familie Van Haneghem, met RK akten in 1652 en 1664
Mogelijk was de familie tussen 1664 en 1797 protestants geworden en uitgeweken naar Sluis?
Het in 1940 verloren gaan van de Sluisse protestantse kerkregisters zou dan het "gat" in de registers tussen 1664 en 1797 kunnen verklaren
De familienaam zou dan afgeleid zijn van een plaats Haneghem in de omgeving van Gent (vgl het wapendossier) en niet van de Huinegem te Asse
Dat is echter niet erg waarschijnlijk:
- Wat is er na zijn geboorte in 1765 met Andreas Hubertus gebeurd en waarom staat hij 67 jaar later in Cadzand in een huwelijksakte en -bijlage van een zogenaamd niet-familielid?
   Snelle hertrouw van Elisabeth in 1796 en erkenning van Jan door zijn stiefvader Hendrik zou een mogelijkheid kunnen zijn geweest
   Die erkenning zou dan echter moeten blijken uit de documenten (o.a. huwelijksbijlagen) van de Burgerlijke Stand, en dat is niet het geval
- In 1584, na het einde van de zgn calvinistische Gentse Republiek, vluchtten de laatste 15.000 Gentse protestanten naar het noorden. De laatste RK akte was echter nog in 1664
- De akte-loze periode is erg lang. Niet alle archieven zijn verbrand. Een familie waarvan in 1664 nog iemand trouwde met een (vermoedelijk niet-arme) "domicella" Van de Winckele zou in de (belasting)archieven toch sporen moeten hebben nagelaten. Zoals de vergelijkbare protestantse boerengezinnen Van Houte die in 1685 vanuit Frans-Vlaanderen in Cadzand neerstreken (zie links in het menu foto 1910 Cadzand). Die sporen van Gentse of protestantse Van Haneghems zijn er echter niet
- Waar komt die familie Van Hanegem anders ineens vandaan, begin jaren 1800?
   Theoretisch zou het een fantasienaam kunnen zijn geweest uit de begintijd van de BS, maar die fantasienamen was meer een noord-Nederlandse mythe dan feiten
Verklaring: Henricus van Huynegem (Anegem) en Hendrik van Hanegem voorheen Andreas Hubertus waren vader en zoon

Veel vragen en geen antwoorden. Conclusies:

1. Hendrik van Hanegem is op 29.01.1765 gedoopt als Andreas Hubertus van Anegem, zoon van Henricus van Huynegem en Isabella Meulmeester

2. De huwelijksakte van 1832 ("broeders van den man") samen met de doopakte van 1765 vormen de keiharde link tussen Hanegem en Huynegem

swww.huinegem.be